Geen typisch klaslokaal, maar een gezellig ingerichte huiskamer: dat is de werkruimte van Rick. “Om echt goed te praten met de leerlingen, is een ontspannen sfeer belangrijk”, legt de TOPs!-trainer uit. Dus is er na de klassikale les ook tijd voor een spelletje, iets te drinken, en gewoon even ontspannen. “Ik heb altijd al goed kunnen praten met leerlingen”, vertelt Rick. Geknipt dus, voor de TOPs!-lessen!
Rick ontvangt wekelijks groepen leerlingen voor de TOPs!-training. “Na binnenkomst doen we eerst een check-in, zodat we van elkaar weten hoe we erbij zitten”, legt hij uit. Daarna komt steeds een ander thema aan bod. Van omgaan met groepsdruk en agressie tot excuses maken, vriendschap of pesten.
Als we het hebben over ‘respect’, wat betekent dat dan? Wat bedoel je ermee, hoe ziet respect er dan uit, welk gedrag hoort daarbij?
Veilige sfeer
“Binnen onze veilige kring kunnen we het over alles hebben. Ik probeer alle leerlingen uit te dagen om mee te praten. Als we het hebben over ‘respect’, wat betekent dat dan? Wat bedoel je ermee, hoe ziet respect er dan uit, welk gedrag hoort daarbij? Zo probeer ik onderwerpen zo concreet mogelijk te maken.”
Steeds vertrouwder
De leerlingen komen graag naar de TOPs!-training, merkt Rick. “Natuurlijk ook omdat ze dan niet op hun kamer hoeven zijn”, lacht hij.
Maar toch. Langzaam maar zeker durven leerlingen steeds meer van zichzelf te laten zien. “Zo vertelde een jongen laatst dat hij niet kan klokkijken en dat hij daar last van had”, illustreert Rick. “Ik ben ook wel één op één bezig met jongeren als we klaar zijn met de groepsles.”
Altijd een nieuwe kans
Rick zorgt voor een duidelijke structuur, maar biedt ook variatie in werkvormen, van gesprekskring tot rollenspel. Voorop staat dat Rick stimuleert dat leerlingen vooral elkáár helpen. “We spelen als team”, vat hij samen. “We maken samen afspraken over hoe we met elkaar omgaan tijdens de training. Dat gaat echt niet altijd goed, maar er is altijd een nieuwe kans.”
Leerlingen leren positieve gedachten ontwikkelen en zelfvertrouwen opbouwen
Emoties leren herkennen
Via de TOPs!-methodiek leert Rick leerlingen positieve gedachten ontwikkelen en zelfvertrouwen op te bouwen. “Zonder oordeel luisteren is daarvoor belangrijk. En ook jezelf kwetsbaar durven opstellen. Dan begin ik te vertellen wat ík voel, bijvoorbeeld.”
Zo helpt Rick leerlingen om ook hun eigen emoties te herkennen. Rick: “Wanneer werd je bijvoorbeeld voor het laatst boos? Wat deed je toen? Hielp dat? Zo praten over het leven helpt. Zo ervaren leerlingen dat het ook positieve resultaten oplevert, als je negatieve gedachten weet om te zetten in positieve.”
Wat is TOPs!?
TOPs! is een lesmethode en methodiek die zelfregie van leerlingen stimuleert door betere sociale vaardigheden, agressieregulatie en moreel redeneren.
Leerlingen worden sociaal vaardiger en leren meer verantwoordelijkheid nemen, zodat de kans groter is dat zij een krachtige start kunnen maken in de samenleving, na hun tijd in detentie.
TOPs! draagt ook bij aan een positief en veilig school- en leerklimaat. Door vaste werkwijzen en lesbijeenkomsten ontstaan er rust, minder incidenten, meer veiligheid en een betere sfeer. De aanpak is positief: belonen van gewenst gedrag in plaats van straffen van ongewenst gedrag.
datum 06 augustus 2026
auteur
Anne-Marie Veldkamp
fotografie
Jeroen Jazet
eerder verschenen in
Minimagazine Het Kwartier